Bulgaristan Vatandaşlığı ve Pasaportunun Alınması

Bulgaristan vatandaşlığı, devletin Anayasası, Maastricht Antlaşması ve 2004/38/EC Direktifi ile öngörülen tüm hak, yükümlülük ve ayrıcalıkları sağlayan bir Avrupa statüsüdür. Bulgaristan pasaportu almak için başvuruda bulunabilecek kişiler arasında Bulgar kökenine sahip olanlar, ülke topraklarında doğanlar, bir Bulgar vatandaşı ile evlilik yapanlar, mülteci statüsü tanınanlar, bir Bulgar vatandaşı tarafından evlat edinilenler ve ülkede 8–10 yıl boyunca yasal olarak ikamet eden AB dışı ülkeler vatandaşları yer almaktadır.

Bulgaristan vatandaşlığı, natüralizasyon veya repatriasyon yoluyla elde edilebilir. Başvuru süreci «Vatandaşlık Kanunu» ile düzenlenmektedir.

Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu

20 Şubat 1999 tarihli «Bulgaristan Vatandaşlığı Hakkında Kanun», yabancıların Bulgaristan vatandaşlığı pasaportu almasına aşağıdaki durumlarda izin vermektedir:

• ülke topraklarında doğmuş ve ebeveynlerinden en az biri Bulgaristan vatandaşı olan kişiler;
• ülkede bulunmuş ve anne-babası bilinmeyen kişiler;
• Bulgar vatandaşları ile evli olan kişiler;
• Bulgaristan ile karşılıklılık esasına dayanan anlaşmalar yapmış ülkelerin vatandaşları;
• Bulgar kökenine sahip yabancılar;
• velileri Bulgaristan vatandaşı olan evlat edinilmiş kişiler;
• mülteci statüsü tanınmış kişiler;
• natüralizasyon sürecine başvurma hakkına sahip yabancı uyruklular.

Bulgaristan Vatandaşı Pasaportu Ne Sağlar

Bulgaristan vatandaşlığı, Avrupa Birliği içinde yaşamak, çalışmak ve geleceğini kurmak isteyen kişiler için geniş fırsatlar sunar. İstikrarlı bir hukuki ortam, ekonomik olanaklar ve yüksek yaşam standartlarına erişim sağlayarak birçok başvuru sahibi için cazip bir seçenek hâline gelir:

• 173 ülkeye vizesiz seyahat imkânı (2022 itibarıyla);
• Avrupa Birliği vatandaşlığı kapsamında, herhangi bir AB üye ülkesinde süre sınırlaması olmaksızın ikamet etme hakkı;
• Avrupa’daki yükseköğretim kurumlarına avantajlı koşullarla erişim;
• ek izin almaya gerek kalmadan AB ülkelerinde yasal olarak çalışma imkânı;
• AB içinde şirket kurma ve iş yürütme, ayrıca mal ve hizmetleri ortak Avrupa pazarında gümrük vergisi olmadan sunabilme;
• kredi dâhil olmak üzere Avrupa bankacılık hizmetlerine erişim;
• Avrupa’daki sağlık kurumlarında yüksek kaliteli sağlık hizmetlerinden yararlanma imkânı.

Bulgaristan Vatandaşlığı Elde Etme Temelleri

Bulgaristan vatandaşlığı alabilmek için başvuru yapmak üzere yasal bir dayanağa sahip olmak gerekmektedir. Vatandaşlık statüsünü elde etme yönteminin doğru seçilmesi, pasaport alma sürecinde en önemli aşamalardan biridir.

Natüralizasyon

Bulgaristan’da natüralizasyon, ülkede uzun süreli ve sürekli yasal ikamet temelinde vatandaşlık statüsünün verilmesi anlamına gelir.

AB dışı ülkeler vatandaşları, aşağıdaki şartları yerine getirerek natüralizasyon yoluyla vatandaşlık alabilir:

• başvuru sahibinin reşit olması;
• en az 5 yıl önce oturma izni alınmış olması (izin süresi doldukça düzenli olarak uzatılmalıdır);
• ülkede kendi geçimini sağlayabilecek gelir veya mesleğe sahip olunması;
• Bulgarca diline akıcı düzeyde hâkim olunması;
• mevcut vatandaşlıktan feragat edilmesi (bu şart; Bulgar kökenli kişiler, Bulgar vatandaşlarının eşleri, AB üyesi ülkelerin vatandaşları, Avrupa Ekonomik Alanı’na taraf devletlerin vatandaşları, İsviçre Konfederasyonu vatandaşları ve karşılıklılık anlaşması bulunan ülkelerin vatandaşları için geçerli değildir).

Natüralizasyon yoluyla Bulgaristan vatandaşlığı aşağıdaki temellere dayanarak da elde edilebilir:

• Bulgar vatandaşı ile evlilik. Evlilikten itibaren 3 yıl sonra kişi vatandaşlık başvurusunda bulunabilir.
• Mülteci statüsü. Bu statü ile ülkede yaşayan bir kişi, 3 yılın ardından vatandaşlık başvurusunda bulunma hakkı kazanır.
• Vatansız kişinin ülkede ikameti. Geçici veya daimi oturum izni ile en az 3 yıl kesintisiz ikamet, reşit olma, sabıka kaydının bulunmaması, maddi yeterlilik ve Bulgarca bilgisi temel şartlardır.
• Bir Bulgar vatandaşı tarafından evlat edinilme. Başvuru, kişi reşit olduktan sonra yapılabilir.
• Bulgaristan’ın özel ilgisi. Sosyal, ekonomik, bilimsel, kültürel, sportif veya teknik alanlarda ülkeye önemli katkılar sağlamış yabancılara, genel şartlar aranmaksızın vatandaşlık verilebilir.

Yatırım

Bulgaristan hükümeti, vatandaşlık verilmesine yönelik yatırım programını 17 Şubat 2022 tarihinde iptal etmiştir. Bununla birlikte, başvuru sahibi ülke ekonomisine en az 1 milyon BGN (yaklaşık 511 bin EUR) tutarında yatırım yaparak bu temelde daimi oturum izni (Daimi ikamet) talep edebilir. Bu sürecin başlatılabilmesi için AB dışı ülkeler vatandaşının Bulgaristan’a D kategorisi vize ile giriş yapması ve İçişleri Bakanlığı’na bağlı göç departmanına ikamet statüsü başvurusunda bulunması gerekmektedir.

Daimi oturum başvurusunun değerlendirilme süresi genellikle 6 aya kadar sürmektedir. Ülkede 5 yıl boyunca sürekli ikamet eden yatırımcı, daha sonra vatandaşlık başvurusunda bulunma hakkı elde eder.

Repatriasyon

Bulgaristan’da repatriasyon, Bulgar kökenine dayanarak vatandaşlığın yeniden kazanılması anlamına gelir. Köken temelinde Bulgaristan vatandaşlığı alma hakkı, AB dışı ülkelerden gelen ve Bulgar soyuna sahip olan çok sayıda kişi için geçerlidir.

Repatriasyon sürecinde gerekli belgelerin temin edilmesi ve hazırlanması konusunda uzman göç danışmanlığı şirketleri destek sağlayabilmektedir. 14 yaşından küçük çocuklar bu sürece ebeveynleriyle birlikte dahil olabilirken, 14–18 yaş arasındaki çocuklar başvurularını ayrı olarak yapmaktadır.

Bulgaristan Vatandaşlığının Standart Başvuru Süreci

Bulgaristan pasaportunu, Bulgar kökenine sahip olmayan bir yabancı da, uzun vadeli bir süreçten geçerek — oturma izninden vatandaşlığa kadar ilerleyen aşamaları tamamlayarak — natüralizasyon yoluyla elde edebilir.

Vize Alınması

Bulgaristan sınırını geçmek için uzun süreli kalışa izin veren D kategorisi vize alınması gerekmektedir. Başvuru sahibi, Bulgaristan’ın diplomatik temsilciliğine veya konsolosluğuna doldurulmuş ve imzalanmış başvuru formunu, seyahat amacını doğrulayan belgelerle birlikte sunar ve gerekli harcı öder. Başvurunun olumlu sonuçlanması halinde, pasaporta veya diğer seyahat belgesine vize etiketi yerleştirilir.

Oturma İzni Alınması

AB dışı ülkeler vatandaşları için geçici oturma izni, Bulgaristan’da yasal olarak kalmayı sağlayan bir statüdür (genellikle 5 yıla kadar geçerlidir). Bu izne sahip olan kişiler, vizesiz olarak Avrupa Birliği ülkelerine seyahat edebilir ve izin süresi boyunca Bulgaristan’da ikamet edebilir. Ancak çalışma veya ticari faaliyet yürütmek için ek izin alınması gerekmektedir.

Oturma izni kartı almak için başvuru sahibi, seçilen gerekçeye bağlı olarak (örneğin aile birleşimi, eğitim, evlilik vb.) göç idaresine belge sunmalıdır. Başvurular genellikle dosyanın tesliminden itibaren 14 gün içinde değerlendirilir.

Daimi Oturum İzni Alınması

Daimi oturum izni, yabancı uyruklulara Bulgaristan’da süresiz olarak yaşama hakkı tanıyan resmi bir statüdür. Bu statü sayesinde kişiler ücretsiz sağlık hizmetlerinden yararlanabilir, Bulgar vatandaşlarıyla eşit koşullarda çalışabilir, Avrupa Birliği ülkelerine vizesiz seyahat edebilir ve Bulgaristan vatandaşlığına başvurma hakkı elde edebilir.

Daimi oturum statüsüne başvurabilmek için, ülkede en az 5 yıl boyunca geçici oturma izni ile kesintisiz ikamet etmiş olmak gerekmektedir.

Bulgaristan Pasaportunun Alınması

Natüralizasyon yoluyla Bulgaristan pasaportu almak için, başvuru sahibinin daimi oturum statüsü ile ülkede en az 5 yıl yaşamış olması gerekir. Başvuru için randevu alınır ve ardından kişi Adalet Bakanlığı’na şahsen giderek belge dosyasını sunar. Aynı gün Bulgarca dilinde bir mülakata katılır.

Belgeler yaklaşık 2 hafta içinde incelenir ve bu süre zarfında ek belgeler talep edilebilir. Başvurunun genel değerlendirme süresi yaklaşık 12 aydır. Bu süreçte Danışma Kurulu karar verir; olumlu sonuçlanması halinde Bulgaristan Cumhuriyeti Başkan Yardımcısı ilgili kararı onaylar ve başvuru sahibi İçişleri Bakanlığı’ndan kimlik kartı formatındaki pasaportunu alır.

Yöntemin Dezavantajları

Oturma İzni ve Daimi İkamet İzni üzerinden Bulgaristan vatandaşlığı almanın başlıca dezavantajları şunlardır:

• reddedilme riski (örneğin Bulgarca dil seviyesinin yetersiz olması);
• vatandaşlık elde etme sürecinin uzun sürmesi (genellikle 8–10 yıl yasal ikamet gerektirir);
• yaşam giderleri dâhil olmak üzere önemli maliyetler.

Bulgaristan Vatandaşlığının Hızlandırılmış Başvuru Süreci

Repatriasyon, Bulgaristan vatandaşlığının hızlandırılmış şekilde elde edilmesini sağlayan bir yöntemdir. Bu prosedür, Bulgar halkına etnik olarak bağlı olan kişiler için uygundur. Bu seçenek, özellikle AB dışı ülkeler vatandaşları için öncelikli bir yol olarak değerlendirilir; özellikle de süreci deneyimli göç hukuku uzmanları eşliğinde yürütmeyi planlayan başvuru sahipleri açısından avantaj sağlar.

Gerekli Belgeler

Köken temelinde Bulgaristan vatandaşlığı başvurusu için gerekli belgeler aşağıdaki gibidir:

• başvuru formu;
• sabıka kaydı belgesi;
• Bulgar vatandaşı ile akrabalık bağını kanıtlayan belge;
• başvuru sahibinin ve Bulgar akrabasının doğum belgeleri;
• başvuru sahibinin bulaşıcı veya enfeksiyöz hastalığı bulunmadığını gösteren sağlık raporu;
• özgeçmiş (CV);
• güncel biyometrik fotoğraf;
• ulusal pasaportun kopyası;
• devlet harcının ödendiğine dair makbuz.

Tüm belgelerin Bulgarcaya çevrilmesi gerekmektedir. Eksik belgelerin temini konusunda uzman hukukçular destek sağlayabilir.

Belge Dosyasının Sunulması

Başvuru dosyası, Bulgaristan Adalet Bakanlığı’na veya yurt dışındaki Bulgaristan büyükelçiliği ya da konsolosluğuna sunulur. Başvuru sahibinin, resmi internet sitesi üzerinden önceden randevu alarak yetkili kuruma şahsen başvurması gerekmektedir.

Bulgaristan Pasaportunun Alınması

Bulgaristan pasaportu, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin yayımlanmasının ardından İçişleri Bakanlığı tarafından düzenlenir. Kimlik kartına ek olarak, başvuru sahibinin Bulgaristan dış pasaportunu da ayrıca alması gerekmektedir.

Basitleştirilmiş Programın Avantajları

Repatriasyon programı kapsamında alınan Bulgaristan pasaportu, natüralizasyon yoluyla verilen pasaporttan hiçbir şekilde farklı değildir.

Bu yöntemin başlıca avantajları şunlardır:

• başvuru süreci boyunca Bulgaristan’da yaşama zorunluluğu bulunmadığı için düşük maliyetler;
• kısa süreler — vatandaşlık yaklaşık 15 ay içinde alınabilir ve önceden ülkede ikamet etme şartı yoktur;
• Bulgarca dil bilgisi, kültür veya tarih bilgisine ilişkin zorunlu şartların bulunmaması.