Portekiz’de Oturma İzni: Alma Yolları

Portekiz’de oturma izni alma hakkı, ülkede ikamet etmek için geçerli nedenleri olan yabancılara aittir. Başvuru sahipleri, 90 günden fazla süreyle ülkede kalma gerekliliğini kanıtlayan belgeler sunmalıdır. Portekiz’de oturma izni alma prosedürleri, Entegrasyon, Göç ve İltica Ajansı (AIMA, Agência para a Integração, Migrações e Asilo) tarafından yürütülmektedir. Bu kurum, eski Göç ve Sınır Hizmetleri (SEF – Serviço de Estrangeiros e Fronteiras) kurumunun tüm işlevlerini üstlenmiştir.

İlk biyometrik kart, 24 ay süreyle düzenlenir ve önceki ikamet koşullarının korunması ve yasal gerekliliklere uyulması durumunda 3 yıl daha uzatılabilir. Oturma izninin süresi dolmadan en geç 30 gün önce, başvuru sahiplerinin AIMA’nın bölgesel temsilciliklerine başvurarak belgelerini yenilemeleri gerekmektedir. Daimi oturma izni (PMJ) ise, ülkede yasal olarak 5 yıl ikamet ettikten sonra alınabilir.

Portekiz Oturma İzni Şartları

Portekiz oturma izni, dijital fotoğraf ve elektronik çip içeren plastik bir kart şeklindedir. Bu çipte, kart sahibine ait kimlik bilgileri şifreli olarak saklanır. Belgede yabancının kişisel bilgileri, kartın geçerlilik süresi ve düzenlenme gerekçesi yer alır. AIMA, iki tür oturma izni verir: biri devlet sınırları içinde bağımlı bir profesyonel faaliyete izin veren, diğeri ise bu izni içermeyen. Uygun gerekçeler ve eksiksiz bir belge dosyası sunulduğunda, ilgili kişiler mevcut kart türünü kendi durumlarına göre değiştirme hakkına sahiptir.

Örneğin, Sırbistan’da oturma izni 1–2 ay içinde alınabilir ve 1 yıl geçerlidir; daha sonra uzatma hakkı tanınır.

Portekiz Oturma İzni İçin Gerekli Belgeler

Portekiz oturma izni almak isteyen kişilerin aşağıdaki belgeleri hazırlamaları gerekmektedir:

• Başvuru Formu.
  Form, AIMA’nın resmi internet sitesinde mevcuttur. Belge Portekizce doldurulmalı ve imzalanmalıdır. Başvuru elektronik portal üzerinden çevrimiçi yapılacaksa, formun yazdırılması gerekmez.
• Kimlik Belgesi ve Giriş İzni.
  Geçerli bir pasaport ile birlikte vizeyi (D tipi) ve diğer doldurulmuş sayfaları içeren fotokopiler gereklidir. Bu vizeyle başvuru sahibi ülkeye giriş yapmış olmalıdır.
• Geçim Kaynaklarının Kanıtı.
  Yabancı başvuru sahibinin, Portekiz’deki asgari ücret düzeyinde ya da daha yüksek düzenli bir gelire sahip olması gerekir. Aile üyeleriyle birlikte taşınılması durumunda, eş için bu miktar %50, her 18 yaş altı çocuk için %30 oranında artırılır.
• Adli Sicil Kontrolü İçin İzin Belgesi.
  Belge AIMA web sitesinden indirilip imzalanmalıdır. Bu belge, kurumun başvuru sahibinin adli sicil bilgilerini Portekiz kayıtlarında incelemesine izin verir.
• Konaklama Kanıtı.
  Başvuru sahibi, Portekiz’de kira sözleşmesi, taşınmaz mülkiyet belgesi ya da konaklayacağı evin sahibinden alınan, kendisine barınma imkânı sunulacağına dair bir taahhüt mektubu sunmalıdır.
• Adli Sicil Kaydı (Sabıka Kaydı) Belgesi.
  Bu belge, başvuru sahibinin vatandaşı olduğu ve 6 aydan fazla süreyle ikamet ettiği ülkelerden temin edilmelidir. Belgeler Portekizce’ye çevrilmeli ve apostil işlemi yapılmalıdır.

Ana belge paketine ek olarak, başvuru dosyasına göçmenlik gerekçesini doğrulayan belgeler de eklenmelidir:

• iş sözleşmesi;
• başvuru sahibinin mevcut bir Portekiz vatandaşı veya oturma izni sahibiyle akrabalığını gösteren belge;
• şirket kayıt bilgileri;
• bağımsız finansal faaliyeti kanıtlayan belgeler veya diğer ilgili evraklar.

Portekiz’de Oturma İzni Nasıl Alınır

Ülkeye giriş kuralları ve oturma izni alma prosedürü, 4 Temmuz 2007 tarihli Portekiz yasası No. 23 — «Yabancıların ülkeye giriş, ikamet, çıkış ve sınır dışı edilme hukuki rejimi» tarafından düzenlenmektedir. Bu yasa uyarınca başvurunun değerlendirme süresi 90 gündür. Ancak gerçekte, Portekiz oturma izni başvurularının değerlendirilmesi 6 ayı aşabilmektedir.

Bağımlı Mesleki Faaliyet (Çalışma İzniyle Oturma)

Portekiz’de veya ülke sınırları içerisindeki uluslararası bir şirkette iş sözleşmesi imzalamış yabancılar, çalışma temelinde oturma izni alma hakkına sahiptir. Bu kişilerin ayrıca vergi dairesine kayıt yaptırarak vergi kimlik numarası (NIF – Número de Identificação Fiscal) almaları gerekir.

Portekiz oturma izni başvurusu, başvuru sahibinin ikamet ettiği bölgedeki Portekiz konsolosluğu aracılığıyla yapılabilir. Başvuru sahibine, ülkeye yasal olarak giriş yapma ve girişten sonra plastik oturum kartı başvurusu yapma imkânı tanıyan D tipi göçmen vizesi verilir. Oturma izninin başarılı şekilde uzatılabilmesi için, son 3 maaş bordrosunun ya da Portekiz’deki yeni işverenle imzalanmış iş sözleşmesinin ibraz edilmesi gerekir.

Aile Birleşimi

Portekiz’de geçerli bir oturma iznine sahip yabancılar, eşleri, 18 yaş altındaki ve (bekâr olup Portekiz’de öğrenim gören) 18 yaş üstü çocukları için de aynı türde oturma izni başvurusu yapabilirler. Ayrıca, başvuru sahibinin maddi olarak desteklediği ebeveynlerine ve resmi evlilik yapmamış fiili partnerlerine de oturum hakkı tanınabilir.

Temel belge paketine ek olarak, aile bağına dair belgeler, ülkeye yerleşim ve geçim imkânlarını gösteren kanıtlar sunulmalıdır. Aile birleşimi başvurusunu Portekiz’de halihazırda bulunan asıl başvuru sahibi yapar. Başvurunun olumlu sonuçlanmasının ardından, eşi, çocukları ve ebeveynleri en yakın Portekiz konsolosluğuna vize başvurusu yaparak ülkeye göç edebilir.

Serbest Meslek (Bireysel Girişim)

Portekiz’de şirket kuran ya da bireysel girişimci (freelancer) olarak kayıt yaptıran yabancı kişiler, oturma izni alma hakkına sahiptir. Rızadentlik başvurusu için adayların, belirli bir iş türünü yürütmek üzere sahip oldukları mesleki yeterliliklerini diploma veya sertifikalarla kanıtlamaları gerekmektedir. Ayrıca, Portekiz vergi dairesine başvurarak vergi kimlik numarası (NIF) ve sosyal güvenlik numarası (NISS – Número de Identificação de Segurança Social) almaları gerekir.

Serbest çalışanlar, Portekiz’deki şirketlerde çalışan olarak istihdam edilemezler. Ancak iş sözleşmesi bulunması durumunda, oturma izni türünü değiştirme hakkına sahiptirler. Vergilerin zamanında ödenmesi ve istikrarlı bağımsız mesleki faaliyetin sürdürülmesi hâlinde, oturum statüsü sorunsuz şekilde uzatılır.

Eğitim

Portekiz’deki bir üniversiteye kayıt yaptırmış yabancı öğrenciler, oturma izni başvurusunda bulunabilirler. Öğrenci oturum kartı genellikle 12 ay süreyle verilir. Başvuru sahibi, bir yıllık geçim kaynağına sahip olduğunu belgelemelidir. Bu amaçla, kefilin gelirini gösteren sponsorluk mektubu veya banka hesap dökümü sunulabilir. Ayrıca, öğrencilerin eğitim süresi boyunca geçerli sağlık sigortası yaptırmaları zorunludur. Mevcut eğitim yılı başarıyla tamamlandığında, oturma izni aynı süreyle uzatılır.

Portekiz’de yaşama hakkı, yerel oturma izni başvurusu yapmadan da elde edilebilir. Bunun için, Avrupa Birliği ülkelerinden birinde kolaylaştırılmış prosedürle, 12 ay gibi kısa bir sürede AB pasaportu edinmek mümkündür. Tüm aile üyeleri için Avrupa’ya taşınma planı, uluslararası hukuk uzmanı yardımıyla detaylı şekilde hazırlanabilir.

Yatırım

Portekiz yasalarına uygun olarak nitelikli yatırım yapan yabancı uyruklular, oturma izni başvurusunda bulunma hakkına sahiptir. Oturma kartı talep etmek için aşağıdaki yatırım seçeneklerinden biri yerine getirilmelidir:

• En az 1.500.000 EUR tutarında sermaye transferi;
• 500.000 EUR’dan başlayan gayrimenkul satın alımı (Bu tutar, mülk 30 yıldan daha eskiyse ve tamamen yenilenmesi gerekiyorsa 350.000 EUR’ya düşürülebilir);
• En az 10 kişilik istihdam yaratılması;
• Sanatsal üretim veya kültürel mirasın desteklenmesi amacıyla en az 250.000 EUR tutarında karşılıksız bağış;
• En az 500.000 EUR tutarında bir girişim sermayesi fonuna yatırım;
• En az 500.000 EUR sermayeli bir şirket kurulması ve 5 daimi istihdam yaratılması.

Önemli mali yatırım yoluyla alınan oturma izni, ilk etapta iki yıllık bir süre için verilir ve Portekiz’de sürekli ikamet şartı aranmaz. Oturum statüsünün korunabilmesi için yatırımcıların ilk yıl içinde ülkede en az 7 gün, sonraki her yıl ise 14 gün geçirmesi gerekir.

Standart belge paketine ek olarak, başvuru sahipleri finansal transferlerin veya gayrimenkul alımlarının belirlenen gerekliliklere uygun olarak yapıldığını kanıtlayan belgeler sunmalıdır.

Oturma İzni Almanın Maliyeti Ne Kadardır?

Portekiz Cumhuriyeti’nde oturum izni başvurusu uzun bir süreçtir ve maliyeti, seçilen oturum izni kategorisine göre değişiklik gösterir. Yatırım yoluyla göçmenlik, ülke sınırları içindeki gayrimenkul veya iş alanlarına yüksek meblağda yatırım yapılmasını gerektirir. Aile birleşimi veya çalışma temelinde yapılan göç ise daha düşük maliyetlidir, ancak bu seçenek her yabancı için uygun olmayabilir.

Oturma İzni Alımıyla İlgili Temel Giderler Tablosu:

Portekiz Oturma İzni Ne Gibi Haklar Sağlar?

Portekiz oturma izni aşağıdaki avantajları sunar:

• Avrupa ülkesinde 90 günden uzun süre kesintisiz ikamet etme hakkı;
• Ulusal sağlık sistemine erişim;
• İşsizlik yardımları, doğum ödenekleri ve çocuk yardımları gibi sosyal desteklere başvuru hakk;
• Yerel şirketlerde çalışma imkânı;
• Emeklilik yaşı geldiğinde Portekiz’den emekli maaşı alma hakkı ve sigortalı işlerde çalışma süresini biriktirme;
• İlk 10 yıl boyunca %20 oranında avantajlı vergi rejiminden yararlanma hakkı;
• Portekizce dil bilgisi zorunluluğunun olmaması;
• Schengen ve AB ülkelerine vize almadan seyahat etme imkânı.

Avrupa Birliği’nde geçerli göçmenlik programlarının tüm avantajlarını ve dezavantajlarını, Portekiz’e kalıcı ikamet (PMJ) olanağıyla birlikte, uluslararası hukuk alanında uzman bir danışmanla detaylı şekilde görüşebilirsiniz.

Oturma İzni Başvurusunun Reddedilme Nedenleri

Başvuru sahibinin halk sağlığına, kamu düzenine veya ulusal güvenliğe tehdit oluşturması ya da daha önce 12 ay veya daha uzun süreli hapis cezasına çarptırılmış olması durumunda, oturma izni verilmez. Göçmenlerin geri bildirimlerine göre, en yaygın red nedenleri sahte bilgi sunulması ve başvuru dosyasının yasal gerekliliklere uymamasıdır. Örneğin, başvuru sahibinin geliri; başvuru sahibi için %100, eş için %50 ve her bir çocuk için %30 oranında asgari ücretin altında kalıyorsa, red kararı verilebilir.

Eksik belge sunulması durumunda başvuru süreci askıya alınır ve eksik evraklar tamamlanana kadar işlem ilerlemez. Başvurunun reddedilmesini veya sürecin gecikmesini önlemek için hukuki danışmanlık almak büyük önem taşır. Profesyonel destek ve doğru şekilde hazırlanmış bir başvuru dosyası, Avrupa ülkesinde oturma izni alma sürecinin başarılı geçmesini sağlar.