Bulgaristan’da Süreli ve Daimi Oturum İzni Nasıl Alınır?

Bulgaristan’da süreli oturum kategorisindeki oturum izni genellikle bir yıla kadar verilir. Bulgar mevzuatında bu statü uzatılmış ikamet kategorisi olarak düzenlenir. Yabancılar bu izni çoğunlukla ticari faaliyet, gayrimenkul satın alma, yatırım, aile birleşimi, eğitim, çalışma veya emeklilik gerekçesiyle alır.

Süreli oturum izni, yabancıların Bulgaristan’da yasal olarak yaşamasına ve dayanak oluşturan gerekçe devam ettiği sürece statülerini yenilemesine imkân tanır. Daimi oturum ise ülkede süresiz ikamet hakkı sağlayan ayrı bir statüdür ve genel prosedürde gerekli şartların karşılanması hâlinde 5 yıllık yasal ikametten sonra alınabilir. Standart göç süreci genellikle Bulgaristan D vizesi ve süreli oturum izni ile başlar; şartlar yerine getirildiğinde daimi oturuma, daha sonra da vatandaşlığa geçiş mümkün olabilir.

Bulgaristan’da Süreli ve Daimi Oturum: Temel Farklar

Süreli oturum, Bulgaristan’da geçici nitelikte ikamet için kullanılır ve genellikle göç sürecinin ilk aşamasıdır. Daimi oturum ise daha istikrarlı ve süresiz bir statü sağlar. Temel farklar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları açısından bu statüler arasında seçim çoğu zaman ilk aşamada yapılmaz. Başvuru sahibi önce uygun bir yasal gerekçeyle süreli oturum izni alır ve gerekli süreyi tamamladıktan sonra daimi oturuma hak kazanabilir. Genel kurala göre daimi oturum için Bulgaristan’da 5 yıl yasal ve kesintisiz ikamet edilmesi ve bu dönemde ülke dışında geçirilen toplam sürenin 30 ayı aşmaması gerekir.

Bulgaristan’da Oturum Sahiplerinin Hakları

Bulgaristan’da süreli oturum statüsü sahibi:

• ülkede 3 aydan uzun süre yaşayabilir;
• yasal gerekçe geçerli olduğu sürece oturum statüsünü yenileyebilir;
• şartları karşılayan aile üyeleri için aile birleşimi başvurusu yapabilir;
• daha sonra daimi oturum veya AB uzun dönem ikamet statüsü için başvurabilir.

Daimi oturum daha istikrarlı bir statüdür. Daimi oturum sahibi:

• ilk oturum gerekçesini her yıl yeniden kanıtlamak zorunda kalmadan Bulgaristan’da süresiz yaşayabilir;
• ayrıca işgücü piyasasına erişim izni almadan ücretli olarak çalışabilir;
• genel mevzuat çerçevesinde ticari faaliyette bulunabilir;
• yasal şartlar karşılandığında aile birleşimi hakkından yararlanabilir;
• Bulgaristan’ın zorunlu sağlık sigortası sistemine katılabilir ve sigorta hakkı oluştuğunda Ulusal Sağlık Sigortası Fonu kapsamındaki sağlık hizmetlerinden yararlanabilir;
• vatandaşlığa kabul şartlarını karşılaması hâlinde daha sonra Bulgaristan vatandaşlığına başvurabilir.

Daimi oturum statüsünün kendisi süresizdir. Ancak fiziksel oturum kartının geçerlilik süresi sınırlıdır ve belirli aralıklarla yenilenmesi gerekir.

Daimi oturum, Bulgaristan vatandaşlığına giden yolda önemli bir aşama olabilir. Uzun süreli bir ikamet sürecine başlamadan önce, daha kısa sürede sonuçlanabilecek basitleştirilmiş bir yasallaşma seçeneğine uygun olup olmadığınızı kontrol edebilirsiniz. Bir avukat, ücretsiz danışmanlık sırasında mevcut seçenekleri değerlendirebilir.

Bulgaristan’da Süreli Oturum İzni Şartları

Bulgaristan’da süreli oturum izni almanın temel şartı, Bulgaristan Cumhuriyeti Yabancılar Kanunu kapsamında kabul edilen belirli ve yasal bir ikamet amacına sahip olmaktır. Gerekçe belirlendikten sonra başvuru sahibi, işe girme, üniversiteye kayıt olma, şirket kurma veya gayrimenkul satın alma gibi gerekli hazırlık adımlarını tamamlamalıdır.

Ek şartlar genellikle sabıka kaydının temiz olması, yeterli maddi imkân, sağlık sigortası ve Bulgaristan’da uygun konaklama yeridir. Başvuru sahiplerinin konaklamayı önceden ayarlaması ve ilgili satın alma veya kira sözleşmesi ile sigorta poliçesini hazırlaması gerekir.

Standart prosedür genellikle şu adımlardan oluşur:

1. Belgeleri hazırlayın ve vize alın. Bulgaristan’a taşınma amacını kanıtlayan belgelerle birlikte temel başvuru dosyasını hazırlayın. Başvuru ve destekleyici belgeler Bulgaristan’ın yetkili diplomatik veya konsolosluk temsilciliğine sunulur. Başvuru onaylanırsa uzun süreli Bulgaristan D vizesi verilir. Kategoriye bağlı olarak vize 12 aya kadar geçerli olabilir; bu nedenle ülkeye giriş tarihi buna göre planlanmalıdır.
2. Bulgaristan’a giriş yapın. Sınır kontrolünde başvuru sahibi giriş amacını belirtmeli ve kalacağı adrese ilişkin gerekli bilgileri sunmalıdır. Girişe izin verilirse pasaporta ilgili giriş damgası vurulur.
3. Süreli oturum iznine başvurun. Geçerli kurallara göre başvuru, Bulgaristan’daki izinli kalış süresi sona ermeden en geç 14 gün önce yapılmalıdır. Başvuru sahibi ilgili Göç Müdürlüğü birimine şahsen gitmeli ve oturum gerekçesini kanıtlayan belgeler dâhil olmak üzere eksiksiz dosyayı sunmalıdır. Yetkili makam kararını yazılı olarak bildirir.
4. Oturum kartını alın. Süreli oturum onaylandıktan sonra başvuru sahibi, oturum kartını almak için başvuruyu yaptığı göç makamına yeniden gider. Kimlik bilgilerinin yer aldığı pasaport sayfasının kopyası ve ilgili devlet harcının ödendiğini gösteren belge sunulmalıdır.

Süreli Oturum İçin Gerekli Belgeler

Bulgaristan’da süreli oturum başvurusu için standart dosyada genellikle şu belgeler yer alır:

• doldurulmuş başvuru formu;
• ilgili devlet harcının ödendiğine dair belge;
• fotoğraf ve kişisel bilgilerin bulunduğu pasaport sayfalarının, uzun süreli D vizesinin ve Bulgaristan’a son giriş damgasının kopyası;
• konaklama belgesi;
• Bulgaristan’da geçerli sağlık sigortası;
• ikamet süresi boyunca yeterli gelir veya maddi imkâna sahip olunduğunu gösteren belgeler; tutar genellikle geçerli aylık asgari ücret, emekli aylığı veya burs eşiğinden az olmamalıdır;
• vatandaşlık veya daimi ikamet ülkesinin yetkili makamı tarafından düzenlenmiş adli sicil belgesi;
• süreli oturum için yasal gerekçeyi kanıtlayan belgeler.

Başvuru sırasında kopyanın doğruluğunun kontrol edilebilmesi için pasaportun aslının ibraz edilmesi gerekir.

Bulgaristan’da Süreli Oturum İzni Alma Gerekçeleri

Bulgaristan’da süreli oturum izninin en yaygın gerekçeleri arasında ticari faaliyet, aile birleşimi, yatırım, gayrimenkul satın alma, eğitim ve çalışma yer alır. Yeterli maddi imkâna sahip emekliler için de oturum imkânı bulunmaktadır.

Süreli oturum başvurusu genellikle 14 gün içinde değerlendirilir. Gerekli durumlarda bu süre bir aya kadar uzatılabilir. Genel kural olarak statü bir yıla kadar verilir; ancak kesin geçerlilik süresi yasal gerekçeye ve mevzuattaki istisnalara bağlıdır. Oturum gerekçesi devam ediyorsa mevcut izin sona ermeden en geç iki hafta önce Göç Müdürlüğüne başvurarak statü yenilenebilir.

Bulgaristan’da kalışa dayanak oluşturan gerekçe sona ererse süreli oturum statüsü iptal edilebilir. Süresiz ikamet için daimi oturum veya vatandaşlık gerekir.

Çalışma Yoluyla Süreli Oturum

Bulgaristan’da çalışma yoluyla oturum almak isteyen yabancılar genellikle Tek Oturma ve Çalışma İzni alır. İzin, İçişleri Bakanlığı Göç Müdürlüğü üzerinden verilir ve İstihdam Ajansının ilgili işgücü piyasası değerlendirmesini içerir. Geçerli kurallara göre çalışma temelli izin 3 yıla kadar verilebilir. İş sözleşmesinin süresi daha kısaysa izin de genellikle çalışma ilişkisinin süresiyle sınırlı olur.

Çalışacak kişi Bulgaristan dışında bulunuyorsa başvuruyu işveren Göç Müdürlüğüne sunar. Başvuruda yabancı uzmanın işe alınma gerekliliği açıklanmalı ve Bulgar mevzuatındaki istihdam şartları karşılanmalıdır.

Temel dosyaya ek olarak Tek Oturma ve Çalışma İzni başvurusu için genellikle şu belgeler gerekir:

• başvuru sahibinin Bulgar mevzuatına göre pozisyona uygun olduğunu gösteren eğitim, mesleki yeterlilik, iş deneyimi ve diğer bilgiler;
• yabancı çalışanlara ilişkin işveren tarafından imzalanmış beyanlar. Bunlarda kişisel bilgiler, vatandaşlık, ikamet gerekçesi ve süresi ile önceki yıl çalıştırılan Bulgaristan, AB veya İsviçre vatandaşlarının ortalama sayısına ilişkin bilgiler yer alır;
• başvuru sahibinin çalışma şartları ve ücretinin benzer pozisyonlardaki Bulgaristan vatandaşlarına uygulanan şartlarla eşdeğer olacağını doğrulayan işveren beyanı;
• işveren tarafından onaylanmış iş sözleşmesi kopyası;
• duruma bağlı diğer belgeler.

Toplam değerlendirme süresi genellikle 2 ayı aşmaz.

Gayrimenkul Satın Alma Yoluyla Süreli Oturum

Bulgaristan’da en az 307.000 EUR değerinde gayrimenkul satın alınması hâlinde süreli oturum alınabilir. Bu yol iki yabancı başvuru sahibi kategorisi için geçerlidir:

• gayrimenkulü kendi kaynaklarıyla doğrudan satın alan kişiler;
• bir Bulgaristan şirketinin sermayesinin en az yarısına sahip olan, belirtilen tutarı bu şirkete yatıran ve şirketin daha sonra en az aynı değerde gayrimenkul satın almasını sağlayan kişiler.

Süreli oturum başvurusu yapılana kadar başvuru sahibi veya satın alma tüzel kişi üzerinden yapılıyorsa ilgili şirket, gayrimenkul bedelinin tamamını Bulgaristan’daki bir banka hesabına ödemiş olmalıdır. Satın alma krediyle finanse edilmişse borcun en az %75’inin geri ödenmiş olması gerekir.

Standart başvuru dosyasına ek olarak şu belgeler gerekir:

• lisanslı bir Bulgaristan bankası tarafından düzenlenmiş, gayrimenkul satın alma bedelinin veya Bulgaristan’daki bir ticari şirketin sermayesine yapılan katkının transfer edildiğini doğrulayan belge;
• kredi kullanılmışsa kalan borcun %25’i aşmadığını gösteren belge;
• gayrimenkul mülkiyetini kanıtlayan belge;
• gayrimenkul bir tüzel kişi tarafından satın alınmışsa sermaye katkısından sonraki edinim maliyeti raporu ile satış sözleşmesi, envanter kayıtları veya gayrimenkulün değerini ve türünü doğrulayan diğer belgelerin kopyaları.

Ticari Faaliyet Yoluyla Süreli Oturum

En az 10 Bulgaristan vatandaşı için tam zamanlı istihdam yaratmış işletme sahiplerine süreli oturum verilebilir. Başvuru sahibi standart dosyayı sunar. Göç Müdürlüğü ayrıca Ticaret Sicilinden alınan kayıtlar ile şirket sahibi ve yöneticilerinin yükümlülüklerine ilişkin bilgiler dâhil olmak üzere ilgili makamlardan ek bilgi temin eder.

Bulgaristan D vizesi aşamasında Bulgaristan büyükelçiliği veya konsolosluğu ile Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İlişkileri Müdürlüğü, yabancı girişimcinin en az 10 Bulgaristan vatandaşını çalıştırdığını doğrulayan bilgileri hazırlar. Bu bilgiler göç makamına da iletilir.

Yatırım Yoluyla Süreli Oturum

Aşağıdaki şartların karşılanması hâlinde yatırımcı Bulgaristan’da süreli oturum iznine hak kazanabilir:

• fonların ekonomik açıdan dezavantajlı bir bölgede bulunan Bulgaristan şirketine yatırılması;
• yatırım tutarının en az 128.000 EUR olması;
• başvuru sahibinin şirkete ortak olması veya kayıtlı hisseler edinerek sermayenin en az %50’sine sahip olması;
• yatırım sonucunda Bulgaristan vatandaşları için en az 5 yeni istihdam yaratılması ve bunun Yenilik ve Büyüme Bakanlığı tarafından doğrulanması;
• yatırılan fonların yeni, uzun vadeli maddi veya maddi olmayan duran varlıkların ediniminde kullanılması.

Standart süreli oturum dosyasına ek olarak Yenilik ve Büyüme Bakanlığından alınan bir belge gerekir. Bu belge Göç Müdürlüğü tarafından doğrudan bakanlıktan talep edilir. Başvuru sahibi daha sonra bu şartları etkileyen değişiklikleri yetkili makama bildirmelidir.

Aile Birleşimi Yoluyla Süreli Oturum

Bulgaristan’da süreli oturum şu kişilere verilebilir:

• Bulgaristan vatandaşı veya Bulgaristan’da daimi oturum sahibi bir kişinin maddi açıdan bağımsız anne ve babası;
• Bulgaristan vatandaşının diğer uygun aile üyeleri. Bunlara eş, üstsoy akrabalar, 21 yaşından küçük evli olmayan çocuklar, objektif nedenlerle kendi bakımını sağlayamayan çocuklar ve diğer bakmakla yükümlü olunan kişiler dâhildir;
• Bulgaristan’da süreli oturum, daimi oturum veya başka bir yasal statü sahibi kişinin uygun akrabaları ve partnerleri. Bunlara eş, 18 yaşından küçük veya sağlık nedeniyle bağımlı biyolojik ya da evlat edinilmiş çocuklar ve eşin çocukları dâhildir.

Sponsor Bulgaristan’da süreli oturum sahibiyse, uygun aile üyelerinin yanına gelebilmesi için izin genellikle en az bir yıl geçerli olmalıdır. Kanunda öngörülen bazı durumlarda, yukarıda sayılmayan diğer aile üyelerine ve kişisel ev hizmeti çalışanlarına da oturum verilebilir.

Başvuruya doğum veya evlilik belgesi gibi aile bağını kanıtlayan belgeler eklenmelidir. Göç Müdürlüğü, sponsorun vatandaşlığını veya oturum statüsünü gösteren belgeler, bakmakla yükümlü olunan kişiye ilişkin sağlık bilgileri ve sponsorun gelirini ve mali desteğini gösteren kanıtlar dâhil olmak üzere aile durumuna ilişkin ek belgeler de isteyebilir. Aile bağını ve nafaka hakkını kanıtlayan belgeler Bulgar mevzuatına uygun şekilde tanınmalı ve kaydedilmelidir.

Aile birleşimi başvurusu sponsor tarafından Göç Müdürlüğüne yapılır. Onay hâlinde makam, başvuru sahibini ve Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İlişkileri Müdürlüğünü bilgilendirir. Müdürlük de bilgileri aile üyesinin ikamet ettiği ülkedeki Bulgaristan büyükelçiliğine veya konsolosluğuna iletir. Aile üyesi daha sonra uzun süreli Bulgaristan D vizesini alır, ülkeye giriş yapar ve geçerli süre içinde göç makamına süreli oturum izni için başvurur.

Eğitim Yoluyla Süreli Oturum

Bulgaristan’daki bir yükseköğretim kurumunda tam zamanlı eğitime kabul edilen yabancı öğrencilere süreli oturum izni verilebilir. Öğrenci, oturumun yasal gerekçesini kanıtlamak için göç makamına şu belgeleri sunmalıdır:

• üniversiteden, bir sonraki akademik yıl için kayıt ve eğitimin devam ettiğini doğrulayan belge;
• öğrenim ücretlerinin ödendiğini gösteren belge.

Göç Müdürlüğü ayrıca başvuru sahibinin kabulüne ilişkin teyidi Eğitim ve Bilim Bakanlığından talep eder.

Emekliler İçin Süreli Oturum

Kendi ülkesinde emekli aylığı almaya hak kazanan ve Bulgaristan’da yaşamaya yetecek maddi imkâna sahip bir yabancı süreli oturum iznine hak kazanabilir. Temel başvuru dosyasına, başvuru sahibinin ülkesindeki yetkili makam tarafından düzenlenmiş emeklilik belgesi ile emekli aylığının aktarılacağı hesabı doğrulayan Bulgaristan bankası belgesi eklenmelidir.

Bulgaristan’da Daimi Oturum Nasıl Alınır?

Genel prosedürde Bulgaristan’da daimi oturum, ülkede 5 yıl yasal ve kesintisiz ikamet ettikten sonra alınabilir. Bu süre içinde Bulgaristan dışında geçirilen toplam süre 30 ayı aşmamalıdır. Başvuru sahibi Bulgaristan’da eğitim amacıyla ikamet etmişse bu sürenin yalnızca yarısı gerekli ikamet süresine dâhil edilir.

Daimi oturum 5 yıl sonunda otomatik olarak verilmez. Ayrı bir başvuru yapılmalı ve başvuru sahibi geçerli şartları karşıladığını kanıtlamalıdır.

Bulgar kökenli kişiler, Bulgaristan vatandaşları veya daimi oturum sahipleriyle uygun aile bağları bulunanlar ve belirli yatırım yollarından başvuranlar dâhil olmak üzere bazı kategoriler için başka daimi oturum gerekçeleri de mevcuttur. Şartlar ve gerekli ikamet süresi ilgili yasal gerekçeye göre değişir.

Daimi Oturum İçin Belgeler ve İşlem Süreleri

Daimi oturum başvurusu, mevcut oturum izninin süresi dolmadan en geç 2 ay önce Göç Müdürlüğüne veya ilgili bölgesel göç birimine şahsen yapılmalıdır.

Standart başvuru dosyasında şunlar yer alır:

• doldurulmuş başvuru formu;
• geçerli pasaport;
• Bulgaristan’daki adresi gösteren belge;
• daimi oturum için yasal gerekçeyi kanıtlayan belgeler;
• ilgili devlet harcının ödendiğini gösteren belge;
• başvuru sahibinin kategorisine göre diğer belgeler.

Başvuru genellikle 2 aya kadar değerlendirilir. Ek inceleme veya belge gerekirse işlem süresi 2 aya kadar daha uzatılabilir.

Bulgaristan’da Süreli ve Daimi Oturum Maliyeti

Bulgaristan’da oturum maliyeti, statünün türüne, yasal gerekçeye, geçerlilik süresine ve oturum kartının işlem hızına bağlıdır. Bazı başvuru sahibi kategorileri için özel tarifeler uygulanır; bu nedenle nihai tutar değişebilir. Başlıca ücretler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Vatandaşlığa Giden Yol

Süreli oturum ve daimi oturum, Bulgaristan vatandaşlığına giden yolda birbirini izleyen aşamalar olabilir. Standart vatandaşlığa kabul sürecinde pasaporta hak kazanılması, ikamet süresine ve gerekçesine ek olarak yasal şartların yerine getirilmesine bağlıdır.

Bulgaristan vatandaşlığı, ülkede kalıcı olarak yaşama ve çalışma, ticari faaliyette bulunma ve diğer AB üye devletlerinde serbest dolaşım ve ikamet haklarından yararlanma imkânı sağlar. Bazı başvuru sahipleri için ayrı yasal gerekçeler ve basitleştirilmiş prosedürler mevcut olabilir.